Zoutreductie: producten, bedrijven en landen

Zoutreductie in brood is belangrijk om de positie van brood als gezond, onbesproken basisvoedingsmiddel te bewaken. Hoe zit het verhoudingsgewijs met het zoutgehalte in andere producten? En wat doen andere landen of bedrijven aan zoutreductie?

Brood is een belangrijke leverancier van onder andere voedingsvezels, vitaminen en mineralen. De gemiddelde Nederlander eet ongeveer vier sneetjes brood per dag. Hiermee zorgt brood voor circa 27% van de aanbevolen maximum inname van zo’n zes gram zout per dag, Dit komt omdat brood nu eenmaal (gelukkig!) vrijwel dagelijks op het menu staat. Het landelijke zoutgemiddelde in grootbrood, door NBC voor het laatst gemeten in 2012 in tarwe-, volkoren- en meergranenbrood, is 1,2 gram per honderd gram brood, wat neerkomt op circa 0,4 gram per sneetje. Let wel, dit is een gemiddelde waarde. Er bestaat immer grote variatie tussen het type brood, dikte van een sneetje en uiteraard het gewicht van het totaal brood.

In totaal komt ongeveer tachtig procent van onze dagelijkse zoutinname door de consumptie van levensmiddelen die we in de winkel kopen. De overige twintig procent komt uit het zoutvaatje. Naast brood zijn vleeswaren en soepen relatief de grootste bijdragers aan de zoutinname van de Nederlander. Ook productgroepen als chips en pizza bevatten zout, maar in de praktijk worden deze producten niet dagelijks gegeten. Deze producten hebben geen gezonde positie en kunnen die dus ook niet verliezen, in tegenstelling tot brood dat genoemd wordt in de Schijf van Vijf als aanbevolen dagelijks voedingsmiddel. Om het gezonde imago van brood hoog te houden, heeft de bakkerijsector in 2008 besloten om het zoutgehalte in brood stapsgewijs te verlagen met 25%.

Overigens is het verschil in zoutgehalte tussen brood en chips of pizza’s niet zo groot als
we vaak denken. Het gemiddelde zoutgehalte van chips is vergelijkbaar met dat van stokbrood. En het zoutgehalte van pizza’s loopt uiteen van 0,7 tot 1,7 gram per 100 gram. Ter vergelijk een grootbrood tarwe bevat gemiddeld 1,3 gram zout per 100 gram. Natuurlijk is het wel zo dat brood veel meer levert dan zout alleen. Het is een belangrijke leverancier van onder andere voedingsvezel, vitamines en mineralen. In dat opzicht onderscheidt het zich natuurlijk sterk van de genoemde snacks. Het is daarom ook in het belang van de volksgezondheid dat mensen brood blijven eten en dat zoutreductie zodanig plaatsvindt dat de consument er geen boterham minder om eet.

Ook andere sectoren in de levensmiddelenindustrie maken werk van zoutreductie. Fabrikanten van snacks, zoutjes, kaas en soep zijn aangesloten bij de Taskforce Zoutreductie, een initiatief van de Federatie voor de Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI). De industrie heeft als doel gesteld uiteindelijk de zoutinname uit verwerkte producten met zo'n 25-30% te laten dalen. In dit kader hebben 23 bedrijven en brancheorganisaties hun eigen zoutreductie doelstellingen tot 2015 aangekondigd Los hiervan hebben vrijwel alle grote multi-nationals ook hun eigen zoutreductiedoelstellingen.

Finland is al sinds het eind van de jaren zeventig bezig met zoutreductie en in Groot-Brittannië heeft men sinds 2000 een reductie van ruim dertig procent bereikt. In 2003 heeft de Wereld GezondheidsOrganisatie (WHO) het belang van zoutreductie voor de volksgezondheid benoemd en in 2006 werd er zelfs een forumbijeenkomst aan gewijd. Zoutreductie staat mede hierdoor hoog op de agenda van veel Europese landen. Nederland heeft zich samen met twintig andere Europese landen aangesloten bij het EU Salt Reduction Initiative, waarin gestreefd wordt naar een zoutreductie in levensmiddelen, inclusief brood, van 16% in 2012 t.o.v. 2008. Media spelen wereldwijd een belangrijke rol bij het terugdringen van de zoutconsumptie. Zij hebben zich achter zoutreductie geschaard en besteden veel aandacht aan het onderwerp, wat bijdraagt aan een brede bewustwording.
Ook bij internationale brancheverenigingen zoals de Association Internationale de la Boulangerie Industrielle (AIBI) en de Confederation of the Food and Drink Industries in the EU (CIAA) staat zoutreductie op de agenda.

Er zijn diverse internationale onafhankelijke organisaties die zich, voornamelijk via de media, richten op het bevorderen van zoutreductie in levensmiddelen. In Nederland voert de Consumentenbond al sinds 2007 de campagne Opzouten!De bond vindt dat er een einde moet komen aan de vrijblijvende zelfregulering vanuit de levensmiddelenindustrie en spreekt zijn lof uit over de broodsector, die als enige resultaten heeft geboekt Mede door verankering van de reductie in wetgeving.